Vier bugs, nul foutmeldingen

De schermopname stond al twee weken in zijn inbox, en Amos was nog geen enkele keer voorbij seconde twintig gekomen.

Summa had inmiddels een stuk of tien gebruikers. Van de onbekenden hoorde hij niets: geen klachten, geen vragen, geen schouderklopjes. Alleen Tim had iets laten horen, en dat mailtje sloot af met een verontschuldiging. Op een druilerige dinsdagavond in februari, toen die stilte hem meer begon te knagen dan de complimenten van zijn vrienden, zocht Amos het bestand weer op en liet hij de video dit keer helemaal uitlopen.

Tim belandt op het dashboard met maar één doel voor ogen: zijn allereerste factuur in elkaar zetten. De knop daarvoor is fors, paars en zit rechtsboven, en het is het element waar Amos de meeste uren in had gestoken. Tims muis zwerft er in de eerste minuut vier keer rakelings langs. Hij leest het zijmenu aan de linkerkant, van boven naar beneden, twee keer achter elkaar. Hij scrolt omlaag, treft daar niets aan wat op een startknop lijkt, en scrolt weer omhoog. Pas na anderhalve minuut valt zijn oog op de knop, en als het zover is zegt hij zachtjes ‘oh, dáár’, precies op de toon waarmee je na lang zoeken je sleutels terugvindt in de koelkast.

Het factuurscherm opent vervolgens met de standaardinstellingen van Summa: betaaltermijn, btw-tarief, nummering. Over elk van die drie opties had Amos ooit avonden zitten piekeren. Tim klikt ze ongelezen weg, in minder dan een seconde, met exact dezelfde reflex waarmee jij elke cookiewall wegklikt die tussen jou en een artikel in staat. Er is geen kracht op aarde die hem dat formulier alsnog laat bestuderen, en diep vanbinnen weet elke bouwer dat.

Dan wil Summa zeker weten of het mailadres wel klopt voordat de factuur daadwerkelijk de deur uit mag. Zescijferige code, verzonden per mail, hier intikken. Tim leest de cijfers, wisselt van browsertabblad, en arriveert aan de overkant met drie cijfers en een vage gok. Weer terug. Opnieuw lezen. Wisselen. Intikken. Fout. De tweede poging mislukt opnieuw, want de cijfers die vier seconden geleden nog in zijn hoofd zaten, rollen er nu in een andere volgorde uit.

En dan volgt de vierde bug, veruit de duurste van het viertal. Tim lacht schaapachtig, mompelt ‘sorry hoor, ik zal wel dom zijn’, en drukt het tabblad dicht. Hij verontschuldigt zich tegenover een stuk software dat hem net aantoonbaar in de steek liet. Het was bovendien al de tweede keer: diezelfde verontschuldiging stond immers ook al in het mailtje met de video.

In die twee minuten ging er technisch helemaal niets stuk. De knop werkte, de mail arriveerde binnen een seconde, de codecontrole gaf geen krimp. Elk dashboard kleurde groen. Toch zaten er in die twee minuten vier fatale bugs, stuk voor stuk verstopt in het gat tussen het hoofd waarvoor Amos dacht te bouwen en het hoofd dat Tim meenam naar het scherm.

Elk technisch systeem heeft een datasheet. De browser documenteert tot op de byte wat hij aankan, de betaalprovider publiceert zijn pieklimieten, en zelfs het goedkoopste schakelaartje uit de bouwmarkt komt met een schema waarop staat bij welke stroomsterkte hij doorbrandt.

Het brein waarvoor je bouwt heeft net zo’n specificatieblad: hoeveel data het kan vasthouden, waar het automatisch naar kijkt, hoe het beslissingen neemt en wat het daadwerkelijk waarneemt. Psychologen zijn al ruim een eeuw bezig die grenzen haarscherp in kaart te brengen. Wie ze eenmaal kent, kijkt nooit meer met dezelfde blik naar een scherm.